Rzecz o energii atomowej

Energia atomowa to energia wydzielana podczas przemian jądrowych. Obecnie podstawowym jej nośnikiem pozostają zasoby uranu. Produkowana jest zaś ona w wyniku kontrolowanej reakcji rozpadu jąder atomowych uranu.

W 2018 r. cywilna energia jądrowa dostarczyła 2563 terawatogodzin (TWh) energii elektrycznej, (około 10% światowej produkcji) i była drugim co do wielkości niskoemisyjnym źródłem energii na świecie zaraz po elektrowniach wodnych (pris.iaea.org, 2020).

Według stanu na grudzień 2019 r. na świecie istnieją 443 reaktory rozszczepialne o łącznej mocy elektrycznej 395 gigawatów (GW). W budowie jest zaś obecnie 56 reaktorów jądrowych, a planuje się wzniesienie kolejnych 109 reaktorów o łącznej mocy odpowiednio 60 GW i 120 GW. Największą flotą reaktorów jądrowych dysponują Stany Zjednoczone, które wytwarzają rocznie ponad 800 TWh energii elektrycznej o zerowej emisji przy średnim współczynniku wydajności 92% (energy.gov, 2020).

Wykres 1
Zużycie niskoemisyjnych źródeł energii w 2018 r.

Źródło: IAE (2019), Nuclear Power in a Clean Energy System, iae.org, <https://www.iea.org/reports/nuclear-power-in-a-clean-energy-system> [dostęp 29 sierpnia 2020].

Warto podkreślić, że energię jądrową cechuje jeden z najniższych poziomów śmiertelności ofiar na jednostkę w porównaniu z innymi źródłami energii. Węgiel, ropa naftowa czy gaz ziemny spowodowały więcej ofiar śmiertelnych z powodu zanieczyszczenia powietrza i zaistniałych wypadków (Markandya i Wilkinson, 2007). Od lat 70. XX wieku energia jądrowa zapobiegła około 1,84 milionom zgonów związanych z zanieczyszczeniem powietrza i emisji około 64 miliardów ton ekwiwalentu dwutlenku węgla, które byłyby wynikiem spalania paliw kopalnych (Kharecha i Hansen, 2013).

W historii odnotowano trzy bardzo poważne wypadki, które miały miejsce w elektrowniach jądrowych. Doszło do katastrofy na Three Mile Island w Stanach Zjednoczonych w 1979 r., w Czarnobylu w Związku Radzieckim w 1986 r. i w Fukushimie w Japonii w 2011 r.

Od lat trwa debata na temat energii jądrowej. Ma ona swoich zwolenników i przeciwników. Z jednej strony, energia jądrowa jest bezpiecznym i zrównoważonym źródłem energii, które ogranicza emisję dwutlenku węgla, z drugiej zaś może stwarzać potencjalne zagrożenie dla ludzi i środowiska. Jednakże, biorąc pod uwagę ogromny postęp technologiczny w ostatnich latach, te zagrożenia i obawy przed nimi można zminimalizować praktycznie do zera. Prace nad zwiększeniem poziomu bezpieczeństwa trwają niemal cały czas, a zabezpieczenia stosowane w najnowocześniejszych elektrowniach (np. niemieckich) zapewniają ochronę przed zamachami terrorystycznymi i innymi tego typu incydentami.

Historia energetyki jądrowej

Odkrycie zjawiska promieniotwórczości nastąpiło w 1896 r., gdy Antoine Henri Becquerel zarejestrował na kliszy fotograficznej ślad nieznanego wcześniej promieniowania. Becquerel po ponownym przeprowadzeniu eksperymentu i wywołaniu kliszy stwierdził, że ruda uranu zaczerniła płyty fotograficzne, a promieniowanie przeniknęło przez papier. Czynniki zewnętrzne nie miały wpływu na ten proces. W 1938 r. Otto Hahn i Fritz Straßmann rozszczepiali ciężkie jądra atomowe. Napromieniowali uran spowolnionymi neutronami, co miało wytworzyć izotopy radu, będące produktami radioaktywnego rozpadu uranu. Jednak zamiast oczekiwanego pierwiastka radu, wytworzona substancja radioaktywna miała chemiczne cechy baru. Z uranu o liczbie atomowej 92 powstał bar o liczbie atomowej 56, co stało się pierwszą zanotowaną reakcją rozszczepienia (energiajadrowa.pl, 2014).

W marcu 1939 r. Frédéric Joliot, zięć Marie Curie-Skłodowskiej, uzasadnił to zjawisko, pokazując na podstawie eksperymentów, że takie reakcje łańcuchowe są realne. Zdobytą wiedzę zastosowano pierwotnie do celów militarnych, czyli budowy bomby atomowej.

W kwietniu 1939 r. w Niemczech pod kryptonimem „projekt U” (Uranmaschine), naziści rozpoczęli tajne prace nad wykorzystaniem energii jądrowej. Grupa naukowców pod kierownictwem Wernera Heisenberga pracowała nad budową reaktorów do pozyskania plutonu P-239. Rozproszone w kraju ośrodki naukowe, niewystarczająca liczba pracowników i błędy przy eksperymentach, opóźniały prace i ostatecznie Adolf Hitler nie doczekał się stworzenia bomby atomowej przed klęską Niemiec.

Zupełnie inaczej wyglądały prace nad bombą atomową w USA. Warto wspomnieć, że wielu wybitych naukowców z Niemiec, w obawie przed prześladowaniami w III Rzeszy wyjechało do USA. W 1942 r. rozpoczęto projekt Manhattan, którego celem było stworzenie bomby i wyprzedzenie w tym przedsięwzięciu Niemców (atom.edu.pl, 2014). Pod koniec 1942 r. powstał pierwszy na świecie eksperymentalny reaktor jądrowy – CP1. Był on zbudowany z bloków grafitowych, z których część miała otwory, gdzie umieszczono uran.

Przy użyciu tego reaktora przeprowadzono pierwszą kontrolowaną łańcuchową reakcję jądrową. Eksperymentalny model nie posiadał chłodzenia i osłon, a jego pracę przerwano już po 28 minutach. Uruchomienie CP1 dało jednak początek pracom nad kolejnymi reaktorami o większej mocy, tak aby móc produkować pluton potrzebny do budowy bomby.

Pod koniec 1944 r. w ośrodku w Hanford wybudowano pierwsze reaktory produkcyjne chłodzone wodą. W tym samym czasie we wspomnianym ośrodku w Los Alamos toczyły się prace nad bombą jądrową. W połowie lipca 1945 r. pod kryptonimem Trinity doszło do pierwszego testowego wybuchu bomby jądrowej. Próba zakończyła się sukcesem, dlatego przy przeświadczeniu kolejnego powodzenia, następne bomby zostały już zrzucone na Hiroszimę i Nagasaki (6 i 9 sierpnia 1945 r.).

Mroczna historia początku energii jądrowej przysłużyła się jednak rozwojowi fizyki jądrowej i innych dziedzin nauki i przemysłu. Warto podkreślić, że naukowcy od chwili odkrycia reakcji rozszczepienia jądra atomu i jego skutków, zdawali sobie sprawę z możliwości pokojowego wykorzystania energii jądrowej, w tym poprzez budowę elektrowni wykorzystujących to zjawisko fizyczne.

Pierwsze elektrownie jądrowe

Po wojnie w dalszym ciągu skupiano się głównie na militarnym zastosowaniu energii nuklearnej. W latach 1955-1957 rozpoczęto budowę komercyjnych reaktorów jądrowych. Pierwsze bloki energetyczne wybudowano we Francji, USA, Związku Radzieckim, Wielkiej Brytanii i Szwecji. Bazując na doświadczeniach militarnych, pierwsza generacja reaktorów oparta była na konstrukcjach wojskowych. Reaktory te wykorzystywały uran naturalny lub słabo wzbogacony, z moderatorem grafitowym przy dodatkowym chłodzeniu wodą, były przystosowane do wymiany paliwa podczas pracy. Pierwszym na świecie reaktorem, który dostarczył energię był zbudowany w pobliżu Idaho Falls reaktor badawczy na neutrony prędkie – EBR-1 – z paliwem plutonowym, chłodzony ciekłym metalem, (atom.edu.pl, 2014).

W 1953 r. w tym samym miejscu, uruchomiono dwa prototypy reaktorów, które obecnie są najczęściej eksploatowanymi rodzajami reaktorów, czyli prototyp reaktora wodno-ciśnieniowego PWR i prototyp reaktora wodno-wrzącego BWR. W latach 50. XX wieku intensywnie rozwijano sektor prywatny zajmujący się budową elektrowni atomowych. Liderem były w dalszym ciągu USA, inne państwa zaś zaczęły produkować swoje typy reaktorów. W tym czasie powstał między innymi typ Magnox (moderator grafitowy, chłodzenie gazowe) w Wielkiej Brytanii, CANDU (moderowany i chłodzony ciężką wodą) w Kanadzie oraz AM-1 – pierwowzór RBMK w ZSRR (atom.edu.pl, 2014).

Ekspansja energetyki jądrowej
Energia jądrowa wykorzystywana jest w niewielkiej części świata. Zaledwie 31 krajów (16% spośród 193 członków ONZ) posiada elektrownie jądrowe. Liczba ta utrzymuje się mniej więcej na stałym poziomie. Gdy w 1968 r. podpisano Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (Nuclear Non­Proliferation Treaty – NPT), 10 państw posiadało reaktory jądrowe, które były podłączone do sieci. W 1985 r. już 20 państw wytwarzało energię elektryczną z energii jądrowej. W ciągu ostatnich 30 lat tylko Meksyk, Chiny, Rumunia i Iran uruchomiły reaktory komercyjne, a Włochy, Kazachstan i Litwa zrezygnowały z kontynuacji programu. 9 z 31 krajów posiadających instalacje jądrowe, stopniowo wycofuje się z energetyki jądrowej lub całkowicie rezygnuje z rozbudowy programu. W 11 spośród państw, w których funkcjonują elektrownie, są budowane nowe obiekty. Dodatkowo, po raz pierwszy reaktory budują̨ cztery nowe kraje, czyli Bangladesz, Białoruś́, Turcja i Zjednoczone Emiraty Arabskie (pl.boell.org, 2019).

Głównym celem Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej był rozwój programów energetyki jądrowej w skali światowej, przy jednoczesnym ograniczeniu budowy broni jądrowej w państwach ją posiadających. W 1974 r. Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (International Atomic Energy Agency’s – IAEA) przewidywała scenariusze, że do 2000 r., moc zainstalowana na świecie przekroczy 3 500 GW lub ponad 5 000 GW.

W rzeczywistości stan energetyki jądrowej okazał się znacznie poniżej ówczesnych prognoz ze względu na większe wydobycie surowców kopalnych i wzrastające znaczenie odnawialnych źródeł energii (OZE). W 2000 r. na świecie działały instalacje o łącznej mocy 350 GW, czyli 10 raz mniej niż oczekiwano w 1974 r. Co ciekawe, od połowy 2019 r. całkowita moc operacyjna wzrosła do 370 GW (pl.boell.org, 2019).

Energia odnawialna a odnawialne źródła energii We wrześniu 2019 r. Organizacja Narodów Zjednoczonych była gospodarzem Szczytu Działań́ na rzecz Klimatu (Climate Action Summit). Jego celem było podjęcie bardziej konkretnych działań́, w tym zrewidowanie krajowych planów redukcji emisji dwutlenku węgla (NDC – Nationally Determined Contributions) na mocy Porozumienia Paryskiego. Rewizja planów redukcji emisji dwutlenku węgla i wsparcie energetyki atomowej wydaje się mało prawdopodobne, ponieważ technologie odnawialne stanowią̨ obecnie preferowaną alternatywę̨ dla paliw kopalnych, wspieraną przez organizacje międzynarodowe (pl.boell.org, 2019).

W Unii Europejskiej w 2018 r. odnawialne źródła energii dostarczyły wszystkich nowych mocy wytwórczych. 95% energii z OZE pochodziło z wiatru, fotowoltaiki i biomasy. W 2018 r. UE zainwestowała 27 mld euro w farmy wiatrowe. W latach 2000-2018 moc elektrowni jądrowych zmniejszyła się o 18,8 GW, elektrowni węglowych o 42,9 GW, a elektrowni opalanych olejem opałowym o 41,1 GW. W 2018 r. moc elektrowni słonecznych była porównywalna z mocą elektrowni jądrowych, wytwarzając 116 GW w porównaniu z 118 GW z atomów (pl.boell.org, 2019).

W porównaniu do systemów energetycznych opartych na paliwach kopalnych, energia jądrowa, słoneczna i wiatrowa zapewniają znacznie czystsze źródła energii. Zarówno energia słoneczna, jak i wiatrowa wymagają stabilnych warunków pogodowych do wytwarzania energii. Z kolei, energii jądrowej nie można szybko zwiększać ani zmniejszać, aby sprostać zapotrzebowaniu na energię w danym momencie. Generuje ona również odpady radioaktywne. Łącząc energię jądrową z energią odnawialną, można wykorzystać to, co najlepsze ze wszystkich trzech źródeł.

Zalety i wady energii atomowej
Zalety energii atomowej:
⦁ stanowi jedno z najbardziej niskoemisyjnych źródeł energii,
⦁ pozostawia najmniej śladów węglowych,
⦁ jest odpowiedzią na lukę energetyczną,
⦁ pozostaje nieszkodliwa dla klimatu,
⦁ jest niezawodna i ekonomiczna.

W USA niemal każdego roku wytwarza się ponad 800 miliardów kilowatogodzin energii elektrycznej i ponad 55% wolnej od emisji energii elektrycznej (energy.gov, 2020). Dzięki temu można uniknąć więcej niż 470 milionów ton dwutlenku węgla rocznie, co może być odpowiednikiem emisji gazów wytwarzanych przez 100 milionów samochodów. Dodatkowo energia cieplna pochodząca z reaktorów jądrowych może być także wykorzystana do dekarbonizacji innych energochłonnych sektorów, takich jak transport. Energia nuklearna to jedno z najbardziej niezawodnych źródeł. Elektrownie jądrowe działają 24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu. W 2018 r. pracowały one z pełną mocą przez ponad 93% czasu, co czyni je obecnie najbardziej niezawodnym źródłem energii w sieci. Pomimo, iż budowa elektrowni jądrowych wymaga znacznych inwestycji, to niskie koszty ich eksploatacji i długa żywotność czynią je nad wyraz opłacalnymi inwestycjami. Co istotne, większość emisji dwutlenku węgla związanej z elektrowniami jądrowymi powstaje tylko podczas budowy i przetwarzania paliwa, a nie podczas wytwarzania energii elektrycznej (edfenergy.com, 2020).

Przemysł jądrowy w Stanach Zjednoczonych, które są atomowym liderem, zapewnia prawie pół miliona miejsc pracy w tym kraju i przyczynia się do wzrostu produktu krajowego brutto. Dodatkowo, amerykańskie elektrownie jądrowe mogą zatrudniać do 700 pracowników, których wynagrodzenia są o 30% wyższe niż średnia lokalna. Silny (cywilny) sektor jądrowy ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa narodowego i dyplomacji energetycznej państwa (energy.gov, 2020).

Uran jest surowcem używanym do produkcji paliwa. Jest on powszechnie dostępny i pochodzi ze stabilnych regionów na całym świecie. Warto pamiętać, że tak jak w przypadku paliw kopalnych, jego zasoby są ograniczone. Szacuje się, że rezerwy uranu wystarczą na kolejne 80 lat. Od czasu rewolucji przemysłowej konsekwentnie i nieustannie wyczerpujemy nasze rezerwy paliw kopalnych. Jeśli będziemy nadal zużywać paliwa kopalne i zwiększać zużycie wraz ze wzrostem liczby ludności na świecie, szacuje się, że do 2052 r. zabraknie ropy naftowej, gazu w 2060 r. i węgla do 2088 r. Przejście na uran daje dodatkowy czas potrzebny na znalezienie lepszych i czystszych źródeł energii odnawialnej. Niektóre kraje, takie jak Indie, Chiny czy Rosja, już pracują nad wykorzystaniem bardziej ekologicznego toru do zasilania reaktorów jądrowych. Ciekawym pomysłem jest przekształcenie fuzji jądrowej w rzeczywistość – według tej utopijnej wizji nigdy nie zabrakłoby energii jądrowej. Jej przekształcenie w zrównoważoną energię wymaga jednak użycia reaktorów inicjujących i syntezy jądrowej (springpowerandgas.us, 2018).

Energia jądrowa posiada wiele zalet, lecz nie pozostaje wolna od wad, wśród których są m.in.:
⦁ Toksyczne odpady promieniotwórcze
Odpady promieniotwórcze pochodzące z elektrowni jądrowych to duże zagrożenie dla środowiska. Katastrofalne skutki katastrofy w Czarnobylu (1986 r.) wciąż są odczuwalne. Oblicza się, iż zginęło wówczas 30 tysięcy osób, a ponad 2,5 miliona Ukraińców wciąż zmaga się z poważnymi problemami zdrowotnymi związanymi z odpadami jądrowymi.

 ⦁ Odpady radioaktywne

Materiał uważany jest za odpad, jeśli spędził w reaktorze wytwarzającym ciepło i energię elektryczną ponad 3 lata. Odpady stamtąd pochodzące należy bezpiecznie usunąć lub odpowiednio przechowywać.

⦁ Wysokie koszty początkowe

Budowa elektrowni jądrowej to niezwykle szeroko zakrojona inwestycja, wymagająca ogromnym nakładów kapitałowych.
⦁ Zagrożenie dla organizmów wodnych ze względu na eutrofizację
Eutrofizacja to proces polegający na ekstensywnym wzbogaceniu jeziora i innych zbiorników wodnych w składniki biogenne, głównie w wyniku spływu z lądu. Proces prowadzi do gęstego wzrostu roślin, co skutkuje śmiercią organizmów morskich z powodu niedoboru tlenu. Odpady radioaktywne mogą nasilać to zjawisko. Szacuje się, że neutralizacja odpadów radioaktywnych zajmuje naturze około 10 tysięcy lat.
⦁ Zagrożenie dla ludzi i świata
Warto przypomnieć tragiczne wydarzenia związane ze zrzuceniem bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki podczas drugiej wojny światowej. Elektrownie atomowe mogą stać się celem dla terrorystów i stanowić poważne zagrożenie dla ludzkości i Ziemi. (powerworldanalysis.com, 2020).
⦁ Niekompatybilność z odnawialnymi źródłami energii
Niezbędną siłę napędową przemysłu jądrowego stanowi uran. Choć jego zapasy pozostają na wysokim poziomie, są one oczywiście wyczerpywalne.

Podsumowanie

Rosnąca świadomość na temat zanieczyszczenia powietrza spowodowała spadek zainteresowania węglem jako podstawowym źródłem energii. Inwestycje w węgiel przestają być opłacalne dla biznesu. Polityka klimatyczna realizowana przez Unię Europejską promuje odejście od paliw kopalnych i skupia się na rozwoju energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych, a coraz bardziej na tej płynącej z atomów.

Energetyka jądrowa to temat w dalszym ciągu kontrowersyjny – niektórzy uważają ją za początek końca ludzkości, inni zaś traktują jak idealne źródło energii. Prawda leży gdzieś pośrodku, ponieważ energetyka jądrowa posiada realne plusy, jak na przykład bezemisyjność i możliwość stałego dostarczania energii, ale ma też liczne minusy, jak możliwość proliferacji broni jądrowej czy stanowienie atrakcyjnego celu dla terrorystów.

W krajach członkowskich UE działa obecnie 109 czynnych reaktorów jądrowych, które wytwarzają około jednej czwartej unijnej energii elektrycznej i prawie 50% energii niskoemisyjnej. Wkrótce powstaną trzy kolejne elektrownie jądrowe: we Francji, Finlandii i na Słowacji. Dodatkowo, zaplanowano budowę 15 reaktorów w takich krajach jak: Bułgaria, Republika Czeska, Finlandia, Węgry, Polska i Rumunia (biznesalert.pl, 2020).

Zachodzące zmiany klimatyczne są największym wyzwaniem, przed którym stoi świat. Dekarbonizacja gospodarki stała się na przestrzeni ostatnich miesięcy głównym tematem debaty w Unii Europejskiej. Wspólnota wyraźnie podkreśla znaczenie energii jądrowej. 28 listopada 2018 r. Komisja przedstawiła długoterminową strategiczną wizję dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki do roku 2050, według której energia jądrowa będzie stanowić trzon bezemisyjnego europejskiego systemu elektroenergetycznego razem z energią pochodzącą ze źródeł odnawialnych (ec.europa.eu, 2018). Obecnie tworzony Europejski Zielony Ład, którego celem jest przekształcenie UE do 2050 r. w dobrze prosperujące społeczeństwo z nowoczesną, oszczędzającą zasoby i konkurencyjną gospodarką, ograniczającą emisję gazów cieplarnianych, wpłynie niewątpliwie na promowanie i tym samym większe wykorzystanie energii atomowej w Europie. Energia jądrowa może przyczynić się do realizacji głównych zamierzeń Unii realizowanych za pomocą Europejskiego Zielonego Ładu i zapewnić bezpieczną i niedrogą energię elektryczną. Ten rodzaj energii w połączeniu z OZE może zmniejszyć emisyjność systemu elektroenergetycznego w Europie przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej.

Analiza do pobrania również w formacie PDF:

Przeszłość i przyszłość energii atomowej – perspektywa udziału w globalnym i europejskim rynku energii (PDF)

 

Bibliografia
⦁ Biznes Alert (2020), FORATOM: Atom wesprze Europejski Zielony Ład, biznesalert.pl <https://biznesalert.pl/foratom-atom-polityka-klimatyczna-energetyka-klimat/> [dostęp 30 sierpnia 2020].
⦁ Hadamik K. (2014), Historia energetyki jądrowej, atom.edu.pl, <http://atom.edu.pl/index.php/technologia/historia-energetyki-jadrowej.html> [dostęp 2 sierpnia 2020].
⦁ International Atomic Energy Agency (2020), Trend in Electricity Supplied, pris.iaea.org,
<https://pris.iaea.org/PRIS/WorldStatistics/WorldTrendinElectricalProduction.aspx>, [dostęp 2 sierpnia 2020].
⦁ Koszuk Ł. (2014), Na początku było odkrycie…, energiajadrowa.pl, <https://www.energiajadrowa.pl/na-poczatku-bylo-odkrycie/> [dostęp 2 sierpnia 2020].
⦁ Kuet J. (2018), Benefits and Disadvantages of Nuclear Energy, large.stanford.edu, <http://large.stanford.edu/courses/2018/ph241/kuet2/> [dostęp 3 sierpnia 2020].
⦁ Komisja Europejska (2018), Długoterminowa strategia do roku 2050, ec.europa.eu,
< https://ec.europa.eu/clima/policies/strategies/2050_pl> [dostęp 30 sierpnia 2020].
⦁ Markandya A, Wilkinson P. (2007), Electricity generation and health, academia.edu, <https://www.academia.edu/12681524/Electricity_generation_and_health> [dostęp 31 sierpnia 2020].
⦁ Mycle Schneider. Consulting Project (2020). Raport o stanie światowego przemysłu jądrowego 2019 – wybór fragmentów, Instytut na rzecz Ekorozwoju, Fundacja im. Heinricha Bölla w Warszawie, Pl.boell.org, <⦁ https://pl.boell.org/sites/default/files/2020-03/WNI_pl_wersja%20koncowa%20do
%20druku.pdf> [dostęp 2 sierpnia 2020].
⦁ Nuclear Energy Agency Organization for Economic Co-operation and Development (2012), Nuclear Energy and Renewables, oecd-nea.org, <http://www.oecd-nea.org/ndd/reports/2012/system-effects-exec-sum.pdf> [dostęp 2 sierpnia 2020].
⦁ Pushker A. Kharecha, Hansen James E. (2013), Response to Comment on Prevented Mortality and Greenhouse Gas Emissions from Historical and Projected Nuclear Power, pubs.acs.org, <https://pubs.acs.org/doi/10.1021/es402211m> [dostęp 31 sierpnia 2020].
⦁ U.S. Department of Energy (2020), Nuclear Power Summary, energy.gov, <https://www.energy.gov/ne/nuclear-power-summary> [dostęp 2 sierpnia 2020].
⦁ U.S. Department of Energy (2020), Advantages and Challenges of Nuclear Energy, energy.gov., <https://www.energy.gov/ne/articles/advantages-and-challenges-nuclear-energy> [dostęp 3 sierpnia 2020].
⦁ Trechciński R. (2005), Odnawialne źródła energii a energetyka jądrowa: konkurencyjność czy komplementarność?, cire.pl, <https://www.cire.pl/pliki/2/oze_jadr.pdf> [dostęp 2 sierpnia 2020] .
⦁ World Nuclear Association (2020), Nuclear Power Reactors, world-nuclear.org, <https://www.world-nuclear.org/information-library/nuclear-fuel-cycle/nuclear-power-reactors/nuclear-power-reactors.aspx> [dostęp 2 sierpnia 2020].

 

 

Zadanie jest finansowane ze środków otrzymanych z Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO

                                                                         

                                                                                    

Aleksandra Wojtaszewska

Doktorantka w Katedrze Prawa Międzynarodowego i Prawa Unii Europejskiej w Akademii Leona Koźmińskiego, absolwentka prawa w Akademii Leona Koźmińskiego oraz stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie Warszawskim. Jej zainteresowania badawcze oscylują wokół rynku energii w kontekście prawa energetycznego, gospodarczego i unijnego. Zawodowo związana z branżą oceny ryzyka bankowego.