5 lipca minister spraw zagranicznych Litwy Gabrielius Landsbergis, podczas briefingu prasowego ze Swiatłaną Cichanouską, przyznał demokratycznym siłom Białorusi status legalnej reprezentacji państwa. Ta oficjalna akredytacja Cichanouskiej oraz jej środowiska na Litwie jest symbolicznym gestem wobec demokratycznego obozu na Białorusi, który prowadzi walkę z reżimem Łukaszenki.
Minister Landsbergis stwierdził, „że Litwa uznaje wybór narodu Białoruskiego jakim było zwycięstwo Cichanouskiej w wyborach prezydenckich”. Tym samym Wilno oficjalnie wspiera środowisko, które jest częścią tej woli narodu, która nie została poszanowana przez reżim.
Zachęta dla innych
Ta decyzja MSZ Litwy wpisuje się w kontekst międzynarodowej delegitymizacji rządów Łukaszenki na Białorusi. Cichanouska stwierdziła, że to pierwszy krok do uznania opozycji białoruskiej za oficjalną władzę na Białorusi międzynarodowo. W szczególności ważnym aspektem tej decyzji jest członkostwo Litwy w Unii Europejskiej.
Działania Litwy stanowią też istotną zachętę do podobnych kroków ze strony pozostałych państw Unii Europejskiej, które upatrywały jako kłopotliwe zawieszanie relacji z reżimem Łukaszenki. Decyzja Litwy jest jednoznaczną deklaracją ze strony Wilna, że nie ma miejsca na podejmowanie dialogu z niedemokratyczną władzą reżimu Łukaszenki, która nie posiada mandatu do rządzenia.
Presja migracyjna Łukaszenki
Do wyborów prezydenckich z 2020 roku państwa Unii Europejskiej, wprowadzały sankcje na Białoruś, jak po sfałszowaniu wyborów w 2010 roku, jednakże pozostawiały otwarte oficjalne kanały dyplomatyczne do negocjacji z Mińskiem. Takie działania Wspólnoty nie prowadziły jednakże do demokratyzacji reżimu Łukaszenki, a jedynie do możliwości prowadzenia bardziej asertywnej polityki wobec Moskwy w sytuacjach kryzysowych pomiędzy Moskwą a Mińskiem.
Biorąc pod uwagę znaczenie Białorusi dla Litwy w wymiarze politycznym i gospodarczym, decyzja o uznaniu demokratycznych sił białoruskich jako delegacji tego państwa na Litwie będzie miała swoje bezpośrednie konsekwencje dla Wilna. Łukaszenko, który zablokował dotychczas wszelkie możliwości dialogu z Unią Europejską, pozostał zepchnięty na margines debaty politycznej w Europie. Jego możliwości oddziaływania na Wilno polegają na przesyłaniu nielegalnych migrantów z Białorusi na Litwę.
Fot. Tsikhanouskaya
JAKUB LACHERT
Ekspert Fundacji Trójmorze. Specjalista ds. polityki sąsiedztwa UE, szczególnie z uwzględnieniem regionu wschodniego i Bałkanów Zachodnich.