Nowe prawo klimatyczne UE tuż przed szczytem klimatycznym

Unijni negocjatorzy osiągnęli porozumienie w sprawie europejskiego prawa klimatycznego po 14-godzinnych obradach w środę (21 kwietnia), umożliwiając UE udział w tegorocznym szczycie klimatycznym, którego gospodarzem są Stany Zjednoczone. Porozumienie zobowiązuje UE do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Przedstawiciele narodowi w Radzie UE nie zgodzili się, aby cel 2050 był prawnym obowiązkiem dla każdego kraju z osobna. Zamiast tego cel klimatyczny do 2050 r. pozostanie celem Wspólnoty do osiągnięcia jako grupa, co oznacza, że ​​niektóre kraje będą mogły osiągnąć go później.

Nowe prawo klimatyczne UE zwiększa cel  w zakresie redukcji emisji do 2030 r. z 40% do co najmniej 55% w porównaniu do poziomu z 1990 r. Wkład pochłaniania w osiągnięcie celu klimatycznego na 2030 r. będzie ograniczony do 225 Mt ekwiwalentu CO2. Chociaż cel 55% jest niższy niż 60%, na które Parlament głosował wcześniej, państwa członkowskie UE poszły na ustępstwa wobec posłów, zgadzając się na ograniczenie udziału pochłaniania dwutlenku węgla z użytkowania gruntów, rolnictwa i leśnictwa. Ponadto Komisja Europejska zgodziła się rozważyć zwiększenie udziału biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla w celu zwiększenia ambicji klimatycznych UE do 57%, chociaż nie jest to zapisane w prawie. Wydała za to  pisemne oświadczenie,  gdzie zobowiązała się do zaproponowania zmiany rozporządzenia LULUCF na mocy którego włączono emisje i pochłanianie gazów cieplarnianych w wyniku działalności związanej z użytkowaniem gruntów, zmianą użytkowania gruntów i leśnictwem do ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 tak  żeby podnieść pochłanianie CO2 w UE do poziomu powyżej 300 Mt ekwiwalentu CO2 do 2030 r., co de facto odpowiadałoby celowi redukcji o 57% do 2030 r. Komisja przedstawi również propozycję celu  klimatycznego na 2040 r. najpóźniej sześć miesięcy po pierwszym ogólnym przeglądzie Porozumienia paryskiego w 2023 r.

Prawo klimatyczne pozwoli potwierdzić prawnie cele polityki klimatycznej Unii Europejskiej. Cel neutralności klimatycznej do 2050 roku stanie się wiążący prawnie. Komisja Europejska będzie miała prawo ustalać trajektoria redukcji emisji CO2 oraz innych gazów cieplarnianych na drodze do realizacji tego celu. Po 2050 r. UE będzie dążyć do uzyskania ujemnych emisji.

Wychodząc naprzeciw żądaniom Parlamentu, negocjatorzy UE zdecydowali również o utworzeniu niezależnego naukowego organu doradczego, Europejskiej Rady Naukowej, która będzie doradzać decydentom w zakresie dostosowania polityk UE do celu UE w zakresie neutralności klimatycznej. Rada będzie się składał z 15 osób z całej Europy, z których każda będzie wybierany na czteroletnią kadencję. Organ ten będzie udzielać porad naukowych i składać raporty na temat istniejących i proponowanych środków i celów politycznych, a także budżetu gazów cieplarnianych. Europejska Agencja Środowiska będzie pełnić funkcję sekretariatu dla rady.

Administracja Bidena zrobi z USA lidera w dziedzinie klimatu?

Porozumienie udało się osiągnąć w przeddzień szczytu klimatycznego organizowanego z inicjatywy prezydenta USA Joego Bidena (22-23.04.2021). W szczycie Leaders Summit on Climate wezmą udział przywódcy 40 państw świata. Oczekuje się , że na szczycie przywódcy części krajów złożą deklaracje w sprawie neutralności klimatycznej lub przynajmniej ogłoszą realizację  ambitniejszych celów redukcji  emisji CO2.

Przewiduje się, że nowa amerykańska administracja może uczynić ze Stanów Zjednoczonych nieoficjalnego globalnego lidera w walce z globalnym ociepleniem. Zwłaszcza, że mimo proekologicznej agendy jest na nią wywierana wewnętrzna presja środowisk opiniotwórczych. Ponad tysiąc naukowców z USA podpisało petycję, nawołującą prezydenta Bidena  do ustanowienia ambitnego celu krajowej redukcji emisji gazów cieplarnianych. Domagają się oni zredukowania emisji CO2 o 50 proc. względem poziomu z 2005 r. do końca 2030 r.

Zdaniem  ekspertów ten ambitny cel jest naukowo wykonalny i konieczny, aby ograniczyć najgorsze skutki zmian klimatycznych i osiągnąć główny cel Porozumienia paryskiego – ograniczenie ocieplenia do 2 stopni Celsjusza. Priorytetem musi być redukcja emisji z sektora transportu i energetyki.

Zespół ECPP