Białoruś zaczęła borykać się z problemami ze sprzedażą eksportową produktów naftowych – kluczowego dla gospodarki kraju źródła twardej waluty. Produkty naftowe wytwarzane z rosyjskiej ropy, która jest dostarczana na Białoruś z rabatem, stanowią 20 proc. przychodów z eksportu białoruskiej gospodarki.
Europejskie banki zaczęły odmawiać finansowania transakcji po tym, jak Stany Zjednoczone ogłosiły nałożenie sankcji na największą białoruską rafinerię Naftan. Co prawda sankcje oficjalnie wchodzą w życie w czerwcu i formalnie dotyczą tylko amerykańskich podmiotów prawnych, to jednak płacenie za białoruskie towary w dolarach stało się bardziej skomplikowane dla klientów z innych krajów już w tej chwili.
Trejderzy już teraz informują, że dostawy białoruskich produktów naftowych zostały ograniczone w maju. Ponadto uczestnicy rynku spodziewają się, że Unia Europejska może wkrótce nałożyć podobne sankcje. Wówczas nie będzie możliwa sprzedaż produktów białoruskiej petrochemii za euro. Utrata wpływów z eksportu będzie bolesnym ciosem dla reżimu Aleksandra Łukaszenki, którego rezerwy walutowe gwałtownie ulegają zmniejszeniu.
Łukaszenka szykuje się na kryzys walutowy
Całkowity wolumen złota i rezerw walutowych Białoruskiego Banku Narodowego w okresie od stycznia 2020 do kwietnia 2021 spadł o 25 proc., do 6,9 mld USD. Ale tylko 2,8 mld USD pozostało w postaci płynnych aktywów. Rezerwa walutowa Białorusi jest już poniżej krytycznego progu wyznaczonego przez MFW, który zaleca trzymanie w rezerwach równowartości trzymiesięcznego importu. Zadłużenie zagraniczne Białorusi sześciokrotnie przekracza rezerwy i wynosi 42,1 mld dolarów (stan na 1 stycznia).
Prezydent Łukaszenka zdaje sobie sprawę z niebezpieczeństwa i przygotowuje się na poważny kryzys walutowy w kraju – 21 kwietnia podpisał dekret nadający bankowi centralnemu prawo do zakazania transakcji dewizowych, określania limitów, ilości i terminów takich transakcji, udzielania specjalnego zezwolenia na kupno i sprzedaż walut obcych. Ponadto bank centralny będzie mógł de facto konfiskować walutę z rachunków osób prawnych, przymusowo wymieniając ją na białoruskie ruble, a także ograniczać otwieranie i prowadzenie rachunków w bankach zagranicznych.
Zespół ECPP