Serbski sąd: wolność słowa wartością nadrzędną w kraju

17 sierpnia Wyższy Sąd w Belgradzie oddalił pozew o zniesławienie złożony przez Milana Radojicica, serbskiego polityka z Kosowa, wiceprzewodniczącego Serbskiej Listy, przeciwko swojej rywalce politycznej Radzie Trajković, liderce ugrupowania Europejski Ruch Serbów z Kosowa i Metochii. Kosowska polityk oskarżyła Radojicica o związki ze śmiercią lidera kosowskich Serbów Olivera Ivanovicia.

W związku z tymi oskarżeniami, które według oskarżonego polityka godzą w jego honor, Radojicić wytoczył sprawę o zniesławienie w sierpniu 2019 roku żądając 5 mln dinarów (ok. 42 000 euro) odszkodowania za poniesione straty.

Stanowisko sądu

Sąd jednakże uznał, że wolność wypowiedzi jest ważniejsza niż kwestia reputacji czynnego polityka. Wyrok ten zapadł w sądzie pierwszej instancji i Radojicić może się od niego odwołać. Jednakże stanowisko sądu w tym upolitycznionym procesie było odważne i wydaje się sprzeczne z interesami władzy, zarówno w Serbii, jak również wśród wspólnoty serbskiej w Kosowie.

Oliver Ivanović pomimo swojego udziału w wojnie w Kosowie gdzie był oskarżany o zbrodnie, zdecydował się podjąć dialog ze stroną albańską w Kosowie oraz przedstawiał krytyczne stanowisko wobec działań rządu w Belgradzie, który sterował odgórnie działaniami serbskich stronnictw politycznych w Kosowie, w tym przede wszystkim Serbskiej Listy. Jego śmierć była jedną z przyczyn załamania się rozmów pomiędzy Belgradem a Prisztiną.

Podsumowanie

Decyzja sądu w Belgradzie daje nadzieje na większą transparentność działań władz w regionie Bałkanów Zachodnich. Wyrok o zniesławienie w przypadku, kiedy sąd orzekłby jego zasądzenie, byłyby jednoznaczny z próbą cenzurowania niezależnych opinii w części Kosowa zdominowanej przez Serbów.

Główną przyczyną zablokowania procesu integracji mniejszości serbskiej z ludnością albańską w Kosowie jest arbitralna decyzja Belgradu o utrzymaniu kwestii serbskiej jako elementu przyszłej umowy z Prisztiną. Jedynie pełna polityczna kontrola Belgradu nad społecznością serbską w Kosowie może utrzymać zręby kontroli nad sytuacją w tej dawnej prowincji Serbii.

Sąd w Prisztinie cofnął nakaz aresztowania Radoicica w sprawie zabójstwa Ivanovicia w marcu tego roku z braku dowodów, a bezpośrednich sprawców morderstwa nie udało się odnaleźć kosowskim śledczym. Jednakże wiceprzewodniczący Serbskiej Listy był powiązany ze środowiskami, które odpowiadały za śmierć kosowskiego polityka.