7 lipca szefowie dyplomacji Polski, Litwy i Ukrainy podpisali mapę drogową Trójkąta Lubelskiego, inicjatywy, która zakłada współpracę państw, które geograficznie wchodziły do Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Powstała ona w 2020 roku nawiązując do Unii Lubelskiej, która w 1569 połączyła Polskę z Wielkim Księstwem Litewskim w skład którego wchodziły również ziemi dzisiejszej Białorusi i Ukrainy, a polityczny środek ciężkości tego państwa był budowany w miastach (dzisiaj) białoruskich jak Mińsk, Lida czy Grodno.
W związku z tym kontekstem historycznym minister spraw zagranicznych Ukrainy Dmytro Kuleba zaapelował do Białorusi o wyjście z tak zwanego „Ruskiego Miru”, przestrzeni dominacji Rosji i dołączenie do Trójkąta Lubelskiego jako integralna część jednej przestrzeni geopolitycznej z Polską, Litwą i Ukrainą.
Jednakże obecny reżim Aleksandra Łukaszenki nie jest odpowiednim adresatem tego apelu. Białoruski dyktator również w okresach odwilży politycznej dystansował się od dziedzictwa Rzeczpospolitej Obojga Narodów, ponieważ to wspólne dziedzictwo było wykorzystywane przez opozycję jako element manifestacji politycznej. Pogrzeb białoruskiego powstańca styczniowego Wincentego Konstantego Kalinowskiego w Wilnie w 2019 roku był wykorzystany jako element jednoczący siły opozycyjne na Białorusi, które występowały pod flagami narodowymi biało-czerwono-białymi.
Apel do opozycji na Białorusi
Apel ministra Kuleby był raczej skierowany do białoruskiej opozycji, która uzyskała swój status oficjalnej reprezentacji Białorusi na Litwie. Jeśli dojdzie do przemian politycznych na Białorusi, ten kierunek polityczny nastawiony na współpracę w ramach Trójkąta Lubelskiego może stanowić dla nowej, demokratycznej władzy ważny element wsparcia w ramach integracji euroatlantyckiej Mińska.
Trójkąt Lubelski składający się z dwóch państw członkowskich Unii Europejskiej – Litwy i Polski – oraz aspirującej do Unii Europejskiej Ukrainy, może być ważnym formatem politycznym również w kontekście przemian politycznych na Białorusi. W styczniowym spotkaniu Trójkąta Lubelskiego w Kijowie brała udział Swiatłana Cichanouska jako liderka opozycji białoruskiej deklarując chęć wstąpienia do tego formatu politycznego w przyszłości. Reprezentacja białoruskiej opozycji posiadając swój formalny status na Litwie będzie prawdopodobnie angażować się w prace tego bloku politycznego.
Fot. Tymon Markowski/MSZ
JAKUB LACHERT
Ekspert Fundacji Trójmorze. Specjalista ds. polityki sąsiedztwa UE, szczególnie z uwzględnieniem regionu wschodniego i Bałkanów Zachodnich.